TrầnThị Thu Thủy tên thật Trần Thị Thỏ, trú tại thôn Tám, Trảng Tranh, Tỉnh Thừa Thiên. Thuở thiếu thời, trí tuệ thì thường thôi, tuy thế, tính Thủy thật thà, thủ thỉ thù thì, thỏn thà thỏn thẻn, thật thương! Tới tuổi trăngtròn, Thủy tròn trặn, tươi tắn, trắng trẻo,tay tròn trĩnh, tócthơm thơm, thật tuyệt! Thủy tuyệt trần, tôi tả thì thô thiển. Thôi thì tàm tạm thế. Trai tráng trong thôn Tám, từ traitơ tới tuổi tứ tuần, từ tuổi tứ tuần tới tuổi thất thập, thoạt trông thấy Thủy, tất thảy tấm tắctrầm trồ: “Trời! Trắng tựa tuyết!” “Thon thả thế!” “Tóc thật thướt tha!” “Trác tuyệt!Trác tuyệt!” Trai tơ thổn thức, tứ tuần tơ tưởng, thất thập thẫn thờ. Thấy Thủy thấp thoáng, tất thảy táo tác, thập thàthập thò, thật tội. Tứ tuần thách trai tơ: tán thắng Thủy thì thua tam trâu. Thất thậptháchtứ tuần: tán thắng Thủy thìthua tám thúng tiền. Thách thì thách thế thôi, thua Thủy tất tần tật. Thủy tựa thần tiên, trai trángtrong thôn thì thô thiển, tiền tài trắng trơn, thân thế thấp tè, thế thì tán tới trăm tuổi! Tiếng tăm Thủy truyền trong toàn tỉnh.Thư từ tới tấp tới tay Thủy. Thư thì thủ thỉ tâm tình. Thư thì tranh thủ trình thêm thânthế, tiền tài. Thư thì than thở tứctưởi. Thư thì thêm thơ, thêm tranh, trang trí thật trangtrọng… Trong tám tháng trên tám trăm thư, thật thế! Trai tráng trong tỉnh tìm tới tán tỉnh Thủy tới trăm thằng. Tám thằng thân tôi: Thằng Thịnh, thằng Tâm, thằng Thông,thằng Thìn, thằng Thỉ, thằng Trung, thằng Tuy, thằng Tuấn tántỉnh tài thế, tí ta tí tởn tới tán Thủy, tốn tiền trăm tiền triệu, tiêu tiềntới trắng tay, thua tiếptục thua. Tám thằng thất thểu tìm tới tôi than thở: “Thôi! Tiền thế, tài thế, tập tễnh tới tán Thủy thêm thiệt thòi.” Tôithích Thủy, tuy thế tôi tỉnh táo tự thấy: trí tuệ tôi tầm thường, tiền tài thiếu thốn, thân thế tiếng thì to, thực tình thanh thế tổ tiên thôi, thân thế tôi thấptẹt. Tôi trù tính: thư từ tán tỉnh, trật! Tiền tài: trật! Thân thế: trật.Tổ tiên ta từng truyền tụng: thamthì thâm. Thư từ, thân thế, tiềntài… trật trật trật! Thua thua thua! Thủy thích tinh tế, trung thực,thật thà, thế thôi. Tôi tính toán thật tình tiết: từ thị trấnTânTiến tận tụy tới thôn Tám tìm Thủy tâm tình, từ từ, từ từ, tránh trắng trợn, tránh thô thiển,thỉnhthoảng thêm tí tranh, thêmtí thơ tặng Thủy, trời thương trờitrợ thủ thì tất thành. Trời thương tôi thật. Tới thôn Tám, thấy Thủy trơ trọi, thui thủi trên thềm, tôi thích thú thấy tôi tính toán trúng. Tôi trấntĩnh, từ từ tiến tới tận thềm, thì thầm: “Thủy! Tôi tên Trí, Trần Trọng Trí,thầy thuốc Tây…” “Trần Trọng Trí!”, Thủy trầm trồ, “Thầy thuốc trị tim, trị thận, trị toàn thân thể, tiếng tăm truyền tám tỉnh!Trời, trẻ thế! Trẻ thế!” Thủy tấm ta tấm tắc. Tôi trùng tên thầy Trí, thầy thuốcthiên tài trêntỉnh. Thủy tưởng thế, thật trúng tủ, trời toàn thương tôi! Thấy tình thế thật thuận tiện, tôitiếp tục thủ thỉ: “Thủy, tôi trốn thầy, trốn thủ trưởng, trốn tránh tất thảy, từ thị trấn TânTiến tới tìm Thủy!” Thủy trao tôi tách trà, thẹnthùng: “Thủy thật tầm thường, tìm Thủythật trớ trêu…” Tôi tíu tít: “Thủy! Thủy! Thủy tránh tự ti. Thủy thật tuyệttrần, tiếng thơm truyềntừ tỉnh Thanh tới tỉnh Thừa Thiên, thật thế!” “Thầy Trí tưởng thế thôi…”, tiếngThủy trong trẻo, thánh thót. Tôi thủng thẳng tán tỉnh, thầm thầm thì thì, tutừ thật tốt, thỉnh thoảng thêm tí thán từ. Thấy Thủy thinh thích, tôi tấn tới,thả từng tiếng thật tha thiết: “Tháng tư, tôi trông thấy Thủy tha thướt trong thị trấn. Tôithảng thốt: Trời, tiên từ trên trờitới thị trấn! Từ tháng tư tới tháng tám, tối tối tôi thao thức, trằn trọc. Tâm thần tôi trục trặc, thân thể tiều tụy. Tưởng tượngthấy Thủy trẻ trung, tươi tắn, tôi thổn thức: Thiếu thủ trưởng thì thảnh thơi, thiếu trời thì tổn thọ,thiếu Thủy thì tắc thở! Thủy! Trái tim tôi tràn trề tình thương Thủy. Tôi tìm tới Thủytrao trọn trái tim thật thà, trái timtrong trắng,trái tim thân thương, trái tim trẻ trung, trái timtrung thực… Tôi thề, tôi trao trọn!” Thấy tôi thề thốt thậttha thiết, thật tận tình, Thủy thấy thương thương, thẹn thò túm tóc thỏn thẻn: “Thôi thôi, Trí thôi thề thốt…” Thủy tin tôi, thật tuyệt! Thế thì tôi toàn trúng tủ, thật tuyệt! Tôi từ thủ thỉ tâm tình tiến tới thề thốt trầm trọng, toàn từ to tát: “Thủy tin tôi, thươngtôi thì tôi thôi thề thốt. Thủy thiếu tin tưởng thì tôi tiếp tục thề. Tôi thương Thủy, tha thiết trao trọn tình tôi tới Thủy. Thủy tuyệt tình tôi thì tôi tự tử. Tôi theo Thủy tớitrăm tuổi, tôi tuyệt tình Thủy thì tôi tắc tử!” “Trí!”, Thủy thổn thức, “Thủy tin Trí, thương Trí…” Tôi trúng to, trúng to! Trăng tròn tháng tám thấp thoáng trong tre, trời thu tươi tốt, tiếngthu thánh thót. Tôi tấn tới tìm tay Thủy. Tay Thủy trong tay tôi. “Thủy… Trí thương Thủy, thương tới tận tim…”, tôi thì thầm, từ từthơm tay Thủy. Thủy thẽ thọt từng tiếng, từng tiếng thật thương: “Tính Thủy thật thà, thương thì thương thật. Trí tâm tình thế, Thủy tin. Tất thảy tình thương, Thủy trao trọn. Thủy tin: tình ta thắm thiết!”......